PTSS Herkennen na een Ongeval

Wanneer is het meer dan 'gewoon schrikken'?

In de eerste weken na een ongeval is het volkomen normaal dat u geschrokken bent, moeite heeft met slapen, of steeds aan het incident moet denken. Dat is uw lichaam en geest die het trauma proberen te verwerken. Maar wanneer wordt dit PTSS?

PTSS ontstaat wanneer deze reacties niet afnemen, maar juist blijven of zelfs erger worden. Als u na een maand nog steeds intense angst voelt, het ongeval steeds opnieuw herbeleeft, of uw leven drastisch bent gaan aanpassen om herinneringen te vermijden - dan is het tijd om hulp te zoeken.

De kernverschijnselen van PTSS

1. Herbeleving van het trauma

Dit is misschien wel het meest bekende kenmerk van PTSS. U herbeleeft het ongeval keer op keer, zonder dat u dat wilt:

• Flashbacks waarbij het voelt alsof het ongeval opnieuw gebeurt
• Nachtmerries die zo levensecht zijn dat u badend in het zweet wakker wordt
• Intense fysieke reacties bij herinneringen - uw hart bonst, u begint te zweten
• Opdringende gedachten en beelden die u niet kunt stoppen

Een cliënt vertelde ons: "Ik zie de auto steeds weer op me afkomen. Overdag, 's nachts, zelfs tijdens een gesprek met mijn kinderen. Het beeld verdwijnt niet. Het is alsof mijn brein vastzit op dat moment."

2. Vermijding

U gaat - vaak onbewust - situaties, plaatsen, mensen of activiteiten vermijden die u aan het trauma herinneren:

• De weg waar het gebeurde, neem u nu een omweg van 20 kilometer
• Het gesprek over het ongeval vermijdt u - ook met uw partner
• Bepaalde geluiden, geuren of situaties die u triggeren
• Vrolijke gebeurtenissen vermijdt u omdat u zich schuldig voelt dat u leeft
• U vermijdt zelfs uw eigen gedachten en gevoelens over het incident

Vermijding voelt als bescherming, maar het houdt de PTSS juist in stand. Uw wereld wordt steeds kleiner.

3. Negatieve gedachten en gevoelens

PTSS verandert hoe u over uzelf, anderen en de wereld denkt:

• "Het is mijn schuld" - zelfs als dat niet waar is
• "Ik kan niemand meer vertrouwen"
• "De wereld is gevaarlijk, overal loert gevaar"
• "Ik ben stuk, kapot, niet meer dezelfde persoon"
• Gevoelens van schaamte, schuld of woede die niet weggaan
• Emotionele afvlakking - u voelt zich verdoofd, leeg

4. Hyperalertness (verhoogde prikkelbaarheid)

Uw alarmsysteem staat permanent aan:

• U schrikt bij elk geluid - een dichtslaan deur, een claxon
• Slapeloosheid omdat u niet tot rust kunt komen
• Altijd gespannen, op uw hoede, het gevoel dat er elk moment iets kan gebeuren
• Concentratieproblemen omdat uw brein constant de omgeving scant op gevaar
• Plotselinge woede-uitbarstingen die u zelf ook overvallen
• Roekeloos of zelfdestructief gedrag

Waarom u en een ander niet?

Veel mensen vragen zich af: "Waarom krijg ik PTSS en anderen niet?" Dit heeft niets te maken met zwakte. PTSS is geen karakterfout. Er zijn verschillende factoren die de kans op PTSS verhogen:

• De ernst en intensiteit van het trauma
• Eerder meegemaakt trauma in uw leven
• Gebrek aan sociale steun na het ongeval
• Eerdere psychische problemen of PTSS in de familie
• Hoe de verwerkingsfase direct na het ongeval verliep
• Voortdurende stress door bijvoorbeeld juridische procedures

Het is niet zichtbaar, maar het is echt

Een van de moeilijkste aspecten van PTSS is dat anderen het niet kunnen zien. Uw been is niet gebroken, u heeft geen verband om. Mensen zeggen misschien: "Maar je ziet er goed uit" of "Het is al zo lang geleden, je moet er nu toch overheen zijn?"

Dit kan uw gevoel van isolatie versterken. U begint te twijfelen: "Ben ik aan het overdrijven? Zou ik er inderdaad overheen moeten zijn?" Nee. Psychisch letsel is net zo reëel als een gebroken been. Het heeft alleen meer tijd nodig om te genezen, en die tijd is voor iedereen anders.

Wanneer moet u hulp zoeken?

U hoeft niet te wachten tot het ondraaglijk wordt. Hoe eerder u hulp zoekt, hoe beter de behandelresultaten. Zoek professionele hulp als:

• De symptomen langer dan een maand aanhouden
• De klachten uw dagelijks functioneren verstoren
• U niet meer kunt werken of uw hobby's niet meer kunt doen
• Uw relaties erdoor lijden
• U gedachten heeft over zelfbeschadiging of zelfmoord
• U alcohol of drugs gebruikt om de symptomen te dempen

Er is effectieve hulp beschikbaar

Het goede nieuws: PTSS is behandelbaar. Therapieën zoals EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) en traumagerichte cognitieve gedragstherapie hebben bewezen effectief te zijn. Veel mensen ervaren significante verbetering.

Behandeling betekent niet dat u het ongeval vergeet - dat zou ook onmogelijk zijn. Het betekent dat de herinneringen minder overweldigend worden, dat u er weer controle over krijgt, en dat u uw leven kunt terugnemen.

Uw recht op schadevergoeding

PTSS na een ongeval waarvan een ander de veroorzaker is, geeft u recht op vergoeding. Dit omvat niet alleen behandelkosten, maar ook:

• Smartengeld voor het psychisch leed dat u heeft geleden
• Inkomstenverlies als u niet of minder kunt werken
• Kosten voor hulp in het huishouden
• Reiskosten naar therapeuten
• Toekomstig verlies als de gevolgen blijvend zijn

Veel mensen vinden het moeilijk om een claim in te dienen voor psychische schade. "Het voelt alsof ik moet bewijzen dat ik echt lijd." Of: "Ik ben bang dat ze denken dat ik erover lieg." Die angst is begrijpelijk, maar ongegrond. Uw leed is reëel en u verdient vergoeding.

U bent niet alleen

Ongeveer 1 op de 4 mensen die een ernstig ongeval meemaken, ontwikkelt PTSS. U bent dus absoluut niet de enige. Meer nog: het erkennen van PTSS is de eerste stap naar herstel.

Het kan helpen om te weten dat andere mensen exact dezelfde symptomen hebben ervaren en erbovenop zijn gekomen. Hun leven is anders dan voorheen - trauma verandert je - maar ze hebben geleerd ermee te leven en hebben hun kwaliteit van leven teruggekregen.

Wat kunt u nu doen?

1. Erken wat u meemaakt - U heeft geen "zwakke zenuwen", u heeft PTSS
2. Zoek professionele hulp - Via uw huisarts kunt u worden doorverwezen
3. Praat erover - Met mensen die u vertrouwt
4. Wees geduldig met uzelf - Herstel gaat met vallen en opstaan
5. Informeer naar uw rechten - U verdient ondersteuning en vergoeding